Uwaga
  • Lack of access rights - File '/images/stories/dwiyrza.jpg'
  • Lack of access rights - File '/images/stories/dwiyrza.jpg'

Język Śląski

Zołpaska

Na Dzien Ołmy wszystkim Ołmom i wnukom,żeby się dowiedziały jak ważną częścią ołminej garderoby była zołpaska dedykujemy ten piękny wiersz autorstwa Doroty Matuszek -poetki twórczyni ludowej, członkini Zespołu Folklorystycznego z Kamienia Śląskiego.

Zołpaska

Ołma w zołpasce łajzióła wdycki,
a w kabzie miała wszystko,pijondze,cukierek,kartka na zalycki.

W niedziela zołpaska boła piyknie sztikowanoł,
a na beztydzyń,ołmina zołpaska boła połołtanoł.

Jak nołs na klinie ołma czimała
to łopsmarkany nos tą zołpaską nom łociyrała,
a jak my łoczy zbeczane mieli,
tyż do zołpaski łociyrać my się lecieli.

Małe pilontka z chlewika w niej przinojsioła
A co uciechy nom narobioła.
Jajca z kurnika tyż w zołpasce miała
A w drugyj rance co inszego dzierżała.

Ołma zołpaska wdycki miała
i tak gryfnie w niyj wyglądała.

Ta zołpaska wianże jakol tajymnoł moc miała,
Bo po całym dniu cinyżky roboty Ołma jeszcze zoki sztrykowała.

Dzisiołk ołmy zamiast zołpaski dżinsy mają
A w kabzie telefon komórkowy czimają.
To jakby to tak nasza ołma widziała
Toby wianże hercszlag dostała

Ale świat idzie do przodu, postęp się szerzy.
Ale nasza ołma niech mi kożdy wierzy

W tyj zołpasce z tymi kabzom połołtanymi
Najlepsza ołmą na ziymi.

Te zołpaski najbardziyj pamiyntają starsze pokolenia, bo tak jak w napisane w wierszu, świat idzie do przodku i tych sztikowanych lub połołtanych zołpasek już nikt na co dzień nie nosi.

Ingeborga Kirsch-Iścińska

Język śląski cz. 2

CZY KTOJŚ MOŁ JESZCZE TAKY SZYKOWNE DWJYRZA?No to poleku  łotwieramy nasz ślaski słownik ...

Z podziękowaniem dla „piecieńskiego krzoka”Janusza Gruzdzisa,za podpowiadanie wielu słówek .Pan Janusz najwięcej  problemów  miał ze zrozumieniem słów „skludzić, zakludzić, przikludzić, łodkludzić, skudzić, co znaczy według kolejności schować, zaprowadzić, przyprowadzić, odprowadzić, a ostatnie skudzic - łasuchować.

Sklupać puc - skuć tynk, krzipopa- rów, cwinga - ściągacz stolarski, sztajfa - stempel budowlany, łona-ona, łona łonaczi łono – ona robi to lub coś, złożić łogyń - napalic w piecu, łokolnik-słup, ryl-szpadel, gnołtek-pień do rąbania drewna, kulołki ścięte pnie, stromy - drzewa, chołry - duże ręczne grabie do grabienia ścierniska, szicy - zasuwy na śluzie, szlojza - śluza.

Slonskoł frelka w latach 70 miała szaca którymu bardzo pszoła, ale łon ni boł nasz czyli nie śląnzołk, kedy było już tak do wysela to przikludźyła go do to swojy mutry- łon grzecznie se przedstawioł swoji prziszłi szwigermutrze  "dzien dobry Zenek jestem” (na imię miał Zenon) a  na to mutra „przeca widzam żejś synek.”

 Ingeborga Kirsch-Iścinska  c.d.n.

Gwara śląska


Przez ta Pieciynska wiejś,idzie se chodniczek gdziejś
joł go se tam zrobjół .jak joł żech tam chodziół do mojyj miłyj na wiejś.
Tera go tam już niy ma ,wyrosła tam łolszyna
weznam siykereczka wytnam łolszyneczka i pójdam tam jeszcze rołz.

Przijechoł do mojego ślubnego kamrat na wiesiady i wiycie co żech zmiarkowała, że łon ta zista coch mu narychtowała tunkoł se w kafeju a potym ją jołd, smjysznie pra? Tak dołwno tymu nasze ołmy pojołdali se twardy posypki z łodstonygo kołołcza Pjyrwi kołołcz pjykło se na forat i jadło se go całi tyjdzyn.Porozprawiali my se i poprzipominali ty stare ślonskie powiedzynka i skuli tygo prziszło mi do gowy źdźiebko łopisać tyn nasz ślonski jynzyk.

Przez wieki ziemie Śląska zmieniały swą przynależność, przechodziły przez nie zawieruchy wojenne, zamieszki religijne, epidemie, klęski nieurodzajów i głodu. Ziemie te położone stale przy jakiejś granicy należały do Piastów, Korony Czeskiej, Niemieckiej Dynastii Habsburgów, Prus i Polski. Stąd wynika wielokulturowość naszej małej ojczyzny. Wśród mieszkańców Opolszczyzny wyróżniamy „pnioków”- to tutejsi mieszkańcy z wielopokoleniowymi korzeniami na tej ziemi, „krzoków” zasiedzeni dłużej mieszkańcy przyjezdni szczególnie ich dzieci oraz  "ptoków” to nowi mieszkańcy.

Czytaj więcej: Gwara śląska